|Yayınlanma: |Son Güncelleme:
EMDR Terapisi Nedir? Nasıl Yapılır, Kaç Seans Sürer?
Antalya Psikoloji Enstitüsü
EMDR terapisi, travmatik anıların çözümlenmesinde etkili bir yöntemdir. Bireysel psikoterapi süreçlerinde en sık başvurduğum yöntemlerden biridir. EMDR, İngilizce Eye Movement Desensitization and Reprocessing ifadesinin kısaltmasıdır. Göz hareketleriyle duyarsızlaştırma ve yeniden işleme anlamına gelir.
Amerikalı psikolog Francine Shapiro, EMDR terapisini 1987 yılında geliştirmiştir. Shapiro bu tekniğin travma sonrası stres bozukluğundaki iyileştirici gücünü kontrollü klinik çalışmalarla göstermiştir. Sonraki yıllarda beyin görüntüleme çalışmaları da EMDR'nin beyindeki etkisini ortaya koymuştur. Bu yüzden Dünya Sağlık Örgütü, travma sonrası stres bozukluğunun tedavisinde EMDR'yi önerdiği iki psikoterapi yönteminden biri olarak sayar.
EMDR terapisinde belirli aşamalar vardır. Travmatik bir anın varsa, EMDR terapisiyle o acı anıyı yeniden işlemleriz. Bu yöntem, anının olumsuz duygusal yükünü azaltır. Bir EMDR seansından sonra acı anıyı hatırlarsın, ama bu anı artık seni rahatsız etmez.
EMDR, özellikle travma sonrası stres bozukluğunun (TSSB) terapisinde oldukça başarılıdır. Savaş, doğal afet, trafik kazası, fiziksel istismar ya da cinsel istismar gibi farklı travmalar yaşayan bireylerde travma sonrası stres bozukluğu gelişebiliyor. Bu yüzden EMDR, hipnoz terapisi gibi travma sonrası stres bozukluğunun tedavisinde çoğunlukla yararlandığım faydalı bir psikoterapi tekniğidir.
EMDR Terapisi Nasıl Yapılır?
Bu yöntemde travmatik anıyı zihninde yeniden canlandırırsın. Ben bu sırada çift yönlü uyarım uygularım. Bu uyarım göz hareketleri, dokunsal uyarım ya da seslerle sağlanır. Amaç acı anının duygusal yükünü azaltmaktır.
EMDR Terapisinin 8 Aşaması
EMDR terapisi, yapılandırılmış bir süreç içinde ilerleyen 8 aşamadan oluşur. Her aşamanın kendine özgü, bağımsız bir amacı vardır.
- 1Öykü oluşturma ve seans planlaması
İlk görüşmelerde yaşam öykünü, seni zorlayan anıları, bugünkü tetikleyicilerini ve şikayetlerini konuşuruz. Bu seansları bir değerlendirme süreci olarak düşünebilirsin. Hangi acı anıları çalışacağımızı birlikte belirleriz.
- 2Hazırlık
EMDR'nin nasıl işleyeceği konusunda seni bilgilendiririm. Acı anıları işlemlemeye başlamadan önce sana güvenli alan çalışmasını öğretirim. Bu, pozitif kaynak dediğimiz, kendini güvende ve sakin hissedebileceğin bir rahatlama tekniğidir. Bu tekniği evde kendin de uygulamaya başlarsın.
- 3Değerlendirme
Hangi anıyı çalışacağımıza karar veririz. Anının görsel, işitsel, tatsal ve kokusal bütün bileşenlerini, o anıya dair olumsuz inancını, negatif duygularını ve bedeninde neler hissettiğini birlikte belirleriz.
- 4Duyarsızlaştırma
Acı anıya bütün bileşenleriyle odaklandığın sırada çift yönlü uyarım uygularım. Ben çoğu zaman bir çubukla göz hareketleri yaptırırım, çubukla dizlerine dokunurum ya da kulaklıkla çift yönlü ses uygularım. Bu uygulama terapistten terapiste değişir. Bazı terapistler EMDR kitleriyle ses ve avuç içi titreşimi birlikte kullanır. Ben daha çok manuel çalışırım. Anının duygusal yükü azalana kadar çift yönlü uyarıma setler halinde devam ederiz.
- 5Yerleştirme
O anıyla ilgili olumsuz inancının yerine olumlu inancı yerleştirir ve güçlendiririz.
- 6Beden taraması
Travmatik anıyı düşündüğünde bedeninde hâlâ bir gerginlik ya da rahatsızlık olup olmadığını kontrol ederiz. Rahatsızlık devam ediyorsa onu da çift yönlü uyarımla işlemleriz.
- 7Kapanış
EMDR seansı bazen planladığımız sürede biter, bazen uzayabilir. Kendini rahat ve dengede hissettiğin bir noktada dururuz ve seansı orada bitiririz.
- 8Yeniden değerlendirme
Tamamlanan bir EMDR seansından sonraki ilk seansta çalışmanın etkisini gözden geçiririz. Anı hâlâ işlemleme gerektiriyorsa ona geri döner ve yeniden çalışırız.
EMDR terapisi seansları 60 dakikadan 90 dakikaya kadar uzayabilir. EMDR seansında oturma planı, danışanla terapistin 90 derecelik açıyla oturduğu bir plandır. Gözlerinin önünde parmağımı ya da elimdeki bir çubuğu sağa sola hareket ettiririm, sen de gözlerinle onu takip edersin. Bu sırada travmatik anının bütün bileşenlerini yeniden yaşaman istenir. Göz hareketlerine ve yüzündeki ifadeye bakarak hareketi durdururum ve o anda neler olduğunu anlatmanı isterim. Anının duygusal yükü azalana kadar bu süreci sürdürürüz.
EMDR Beyinde Ne Yapar?
Başta da söylediğim gibi, EMDR birçok terapi yönteminden farklıdır. Seanslarda yalnızca konuşmaya, acı anıyı anlatmaya dayanmaz. EMDR ile acı anının beyinde bıraktığı nörobiyolojik izi işlemler, yeniden yapılandırır ve dönüştürürüz.
Beynin Ön Kısmı Düşük Aktivite = Hastalık
EMDR Terapisi Nedir?
EMDR Terapisi Kaç Seansta Sonuç Verir?
Bir seansta bile belli bir sonuç alınabilir. EMDR terapisinin kaç seans süreceği yaşadığın soruna, travmalarının şiddetine ve sayısına bağlıdır.
1+
Tek seansta bile ilk sonuç alınabilir
8–10
Bazı travmalar için yeterli seans
18–24
Tam rahatlama için önerilen seans
Anksiyete bozukluğunda EMDR terapisi başarılı çözümler üretiyor. Kaygı bozukluğu yaşayan danışanlarda ortalama 8 seanslık EMDR planlanabilir. Bazı danışanlarda travmanın miktarına ve şiddetine göre 8-10 seanslık bir EMDR terapisi gerekebiliyor. Çoğu zaman bu süre 18–24 seansa kadar da uzayabilir.
EMDR'yi Kimler Uygulayabilir?
Ülkemizde EMDR terapisi eğitimi Davranış Bilimleri Enstitüsü bünyesindeki eğitmenler tarafından verilmektedir. Bu enstitü uluslararası geçerliliği olan sertifikasyon verme yetkisine sahip bir kurumdur. Ben de EMDR eğitimimi Davranış Bilimleri Enstitüsü'nde aldım. Bu eğitimi alan psikolog, psikolojik danışman, hekim ve psikiyatri uzmanları EMDR uygulayabilir.
⚠ Dikkat: EMDR terapistinin psikoloji kuramlarına ve danışanın kişilik örgütlenmesini tespit edecek bilgi, beceri ve deneyime sahip olması gerekir. EMDR terapisi olgunlaşmamış bir terapi ilişkisinde, yani terapötik güvenin inşa edilmediği bir ilişkide kullanılırsa iyatrojenik travmatizasyon yaşayabilirsin. Bu yüzden terapistin bütün bu konulara vakıf olması, dikkatli olması elzemdir.
EMDR Kime Uygulanmaz?
EMDR terapisi, kişilik bozukluğu, duygu durum bozukluğu, bipolar ve benzerleri ya da psikoz tanısı almış kişilerde uygulanmadan önce dikkatli bir değerlendirme yapılması gerekir. EMDR terapistinin ayırıcı tanıları iyi bilmesi, ruhsal hastalıkları teşhis edecek klinik bilgi ve deneyime sahip olması çok önemlidir. Dikkatli kullanılmadığında EMDR terapisi yarardan çok zarar getirebilir.
Demans, yani bunama, psikoz ve epilepsi rahatsızlığı yaşayanların dışında EMDR, çocuktan yaşlıya kadar ruh sağlığı yerinde, kendini ifade edebilen ve iletişim kurabilen herkese uygulanabilir. Araştırmalar EMDR'nin ileri yaşlarda da etkili olabildiğini gösteriyor. Kendi deneyimimde ileri yaştaki danışanlarda süreç daha yavaş ilerleyebiliyor. Bu danışandan danışana değişse de yaş ilerledikçe çalışılacak geçmiş uzadığı için süreç biraz zorlaşabiliyor.
EMDR Hangi Hastalıklarda Kullanılır?
EMDR işe yarıyor mu? EMDR'nin işe yaraması, terapide kurulan güvenli ilişkiye bağlıdır. Her travma beyninde ve ruhunda farklı, olumsuz izler bırakır. EMDR terapisiyle bu olumsuz etkileri duyarsızlaştırır, yerine olumlu duyguları yeniden işlemleriz. Bu yüzden EMDR ile kalıcı sonuçlar elde edebilirsin.
EMDR şu hastalıkların tedavisinde kullanılabilir:
● Travma Sonrası Stres Bozukluğu
● Kayıp ve Yas Patolojisi
● Yeme Bozukluğu
● Stres ve Duygu Yönetimi
● Fibromiyalji ve Migren
● Her Türlü Bağımlılık
● Cinsel İstismar ve Taciz
Zor yaşam olayları ve acı anılar silinmez, bu anıların tesiri silinir. Bessel van der Kolk'un Beden Kayıt Tutar kitabında söylediği gibi, her travma bedende yer tutar. Alanında iyi yetişmiş bir EMDR terapistiyle süreci yürütmek, terapinin daha sağlıklı ilerlemesine katkı sağlar.
Travmalarımız Bizi Nasıl Güçlendirir?
EMDR TERAPİSİ İÇİN RANDEVU AL
Antalya'da yüz yüze ya da online EMDR terapisi için benden randevu alabilirsin.
Kaynakça
Gielkens, E. M. J., de Jongh, A., Sobczak, S., Rossi, G., van Minnen, A., Voorendonk, E. M., Rozendaal, L. ve van Alphen, S. P. J. (2021). Comparing intensive trauma-focused treatment outcome on PTSD symptom severity in older and younger adults. Journal of Clinical Medicine, 10(6), 1246.
Shapiro, F. (1989). Efficacy of the eye movement desensitization procedure in the treatment of traumatic memories. Journal of Traumatic Stress, 2(2), 199–223.
Shapiro, F. (2018). Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR) Therapy: Basic Principles, Protocols, and Procedures (3. baskı). New York: Guilford Press.
World Health Organization (2013). Guidelines for the Management of Conditions Specifically Related to Stress. Geneva: WHO.
van der Kolk, B. (2014). The Body Keeps the Score: Brain, Mind, and Body in the Healing of Trauma. New York: Viking. (Türkçesi: Beden Kayıt Tutar)
©2026 Klinik Psikolog-Psikoterapist Ali Bıçak, Her Hakkı Saklıdır. www.alibicak.com içeriğini sürekli yeniler, yeni içerikler üretmeye devam eder.
Hayır. EMDR terapisinden sonra çalışılan acı anıyı hatırlarsın ama bu anı artık seni rahatsız etmez. Değişen acı anının kendisi değil, taşıdığı negatif duygusal yüktür.
Hayır, genellikle uygulanmaz. İlk seanslar genellikle öykü almaya, yani senin yaşam öykünü dinlemeye ve EMDR seansına hazırlığa ayrılır. Anının üzerinde çalışmaya, terapide güvenli ilişki kurulduktan sonra başlarız.
Anı üzerinde çalışmaya başladığımız ilk EMDR seansında bile belli bir sonuç alınabilir.
EMDR terapisi seansları 60 dakikadan 90 dakikaya kadar uzayabilir. Seansı, kendini rahat ve dengede hissettiğin bir noktada bitiririz. Bu yüzden süre bazen planladığımızdan uzun sürebilir.
Doğru vakada, uygun danışanda ve doğru anıyla çalışıldığında EMDR güvenli bir yöntemdir. Çözümlemeyle biten bir EMDR seansından sonra duygularında bazı değişimler yaşayabilirsin. Duyguların yoğunlaşabilir, kendini daha yorgun hissedebilir ya da rüyalarını daha canlı ve gerçek gibi yaşayabilirsin. Bu durum çoğunlukla bir süre sonra geçer. Ama terapötik güven kurulmadan uygulanan her teknik gibi EMDR de iyatrojenik travmatizasyona yol açabilir. Danışan hazır değilse, anılarıyla yüzleşecek kadar güçlü bir terapötik bağ kurulmamışsa EMDR zarar verebilir.
EMDR'nin 8 aşaması uygun adımlarla ilerlediğinde EMDR genellikle iyi gelir. Duyarsızlaştırma ve yeniden işlemleme tamamlanmadan seans biterse ya da EMDR'ye uygun olmayan bir vaka seçilmişse EMDR iyi gelmeyebilir. Bu durumda yaşadıklarını terapistinle konuşabilir, gerekirse başka bir terapi yöntemine geçebilirsin.
Hayır. Hipnozda genellikle gözlerinin önünde hareket eden bir nesneyi takip edersin ve bir süre sonra gözlerin kapanır. EMDR'de bu yoktur. Seans boyunca gözlerin açıktır, burada ve şimdide kalırsın. Bir yandan acı anının içindesin, bir yandan da çift yönlü uyarıma dikkatini verirsin. EMDR'de düşünen, değerlendiren kritik zihin sürekli açık ve aktiftir. Hipnozda ise dikkat içe yönelir ve kritik zihin, bir gözü açık bir gözü kapalı, geri plana çekilir. İki yöntem birbirinden farklı olsa da acı anıları işlemlemede ikisi de başarılı sonuçlar verir ve bazen birlikte kullanılabilir.
Evet. Ben hipnoterapide de EMDR terapisinde de zaman zaman EFT'yi (Emotional Freedom Techniques), yani duyguları serbest bırakma tekniğini ekleyerek eklektik bir şekilde çalışıyorum.
Evet. Çocuklarda da sınav kaygısı ya da ağır bir travma gibi sorunlar EMDR ile çalışılabilir. EMDR, çocuğun yaşına ve gelişim düzeyine uyarlanarak uygulanır. Ben de zaman zaman çocuklarla çalışırken EMDR tekniğine başvuruyorum, ama ağırlıklı olarak yetişkinlerle çalışıyorum. Çocuklarla çalışmak, aileyle de çalışmak demektir. Bu yüzden sürece aileyi de dahil ederiz.
Evet, EMDR terapisini online seanslarda da uyguluyorum. Online seansta kulaklık üzerinden bir EMDR uygulamasıyla çift yönlü sesli uyaran gönderiyorum. Bazen ekranımda göz hareketleriyle takip edeceğin görsel bir uyaran kullanıyorum. Bazen de gözlerinle bilgisayarın sağına ve soluna bakmanı ya da köprücük kemiğinin altına kelebek dokunuşu yapmanı isterim. Böylece uyarımı sen kendin tamamlarsın.
Antalya Muratpaşa'daki ofisimde yüz yüze EMDR terapisi uyguluyorum. Antalya dışından taleb edilirse ya da ofise gelinemiyorsa online EMDR seansı da yapıyorum.
